Τετάρτη, 18 Σεπτεμβρίου 2013

Όμοιοι και ομόηχοι τύποι στα αρχαία Ελληνικά


·         Ορισμένοι ρηματικοί τύποι παρουσιάζουν μεταξύ τους ομοιότητες.
Όμοιοι τύποι του ενεστώτα των βαρύτονων και συνηρημένων ρημάτων
Το γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής μοιάζει με
το β΄ ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα μέσης φωνής.
π.χ.:
πράττει, τιμ, ποιε, δουλο (γ΄ ενικ. οριστ. ενεστ. ε.φ.) και
πράττει, τιμ, ποιε, δουλο (β΄ ενικ. οριστ. ενεστ. μ.φ.).

Το γ΄ ενικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής ομοιάζει με
το β΄ ενικό πρόσωπο οριστικής και υποτακτικής ενεστώτα μέσης φωνής.

π.χ.:
πράττ, τιμ, ποι, δουλο (γ΄ ενικ. υποτ. ενεστ. ε.φ.)
πράττ, τιμ, ποι, δουλο (β΄ ενικ. οριστ. ενεστ. μ.φ.)
πράττ, τιμ, ποι, δουλο (β΄ ενικ. υποτ. ενεστ. μ.φ.).

Το α΄ ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής ομοιάζει με
το α΄ ενικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής.

π.χ.:
λύω, τιμ, ποι, δουλ (α΄ ενικ. οριστ. ενεστ. ε.φ.)
λύω, τιμ, ποι, δουλ (α΄ ενικ. υποτ. ενεστ. ε.φ.).

Το β΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής ομοιάζει με
το β΄ πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής.

π.χ.:
παιδεύετε, τιμτε, ποιετε, ποιετε, δουλοτε (β΄ πληθ. οριστ. ενεστ. ε.φ.)
παιδεύετε, τιμτε, ποιετε, ποιετε, δουλοτε (β΄ πληθ. προστ. ενεστ. ε.φ.).

Το β΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα μέσης φωνής ομοιάζει με
το β΄ πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής ενεστώτα μέσης φωνής.

π.χ.:
παιδεύεσθε, τιμσθε, ποιεσθε, δουλοσθε (β΄ πληθ. οριστ. ενεστ. μ.φ.)
παιδεύεσθε, τιμσθε, ποιεσθε, δουλοσθε (β΄ πληθ. προστ. ενεστ. μ.φ.).

Όμοιοι τύποι των συντελικών χρόνων:

Το β΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου μέσης φωνής ομοιάζει με
το β΄ πληθυντκό πρόσωπο προστακτικής παρακειμένου μέσης φωνής.

π.χ.:
πεπαίδευσθε, τετίμησθε, πεποίησθε, δεδούλωσθε (β΄ πληθ. οριστ. παρακ. μ.φ.)
πεπαίδευσθε, τετίμησθε, πεποίησθε, δεδούλωσθε (β΄ πληθ. προστ. παρακ. μ.φ.).

Όμοιοι τύποι των άλλων χρόνων των βαρύτονων και συνηρημένων ρημάτων:

Το α΄ ενικό πρόσωπο οριστικής μέλλοντα ενεργητικής φωνής μοιάζει με
το α΄ ενικό πρόσωπο υποτακτικής αορίστου ενεργητικής φωνής.

π.χ.:
τάξω, τιμήσω, ποιήσω, δουλώσω (α΄ ενικ. οριστ. μελλ. ε.φ.)
τάξω, τιμήσω, ποιήσω, δουλώσω (α΄ ενικ. υποτ. αορ. ε.φ.).

Το γ΄ ενικό πρόσωπο ευκτικής αορίστου ενεργητικής φωνής ομοιάζει με
το β΄ ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου μέσης φωνής και με
το απαρέμφατο αορίστου ενεργητικής φωνής.

π.χ.:
πράξαι, τιμσαι, ποισαι, δουλσαι (γ΄ ενικ. ευκτ. αορ. ε.φ.)
πρξαι, τιμσαι, ποισαι, δουλσαι (β΄ ενικ. προστ. αορ. μ.φ.)
πρξαι, τιμσαι, ποισαι, δουλσαι (απαρέμφατο αορ. ε.φ.).

Άλλοι όμοιοι τύποι των συνηρημένων ρημάτων:

Τα συνηρημένα ρήματα παρουσιάζουν αρκετούς όμοιους τύπους, όπως:

α) το α΄ ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής και
το β΄ ενικό πρόσωπο προστακτικής μέσης φωνής των ρημάτων σε -άω:
π.χ. τιμ (α΄ ενικ. οριστ. ενεστ. ε.φ.)
τιμ (β΄ενικ. προστ. ενεστ. μ.φ.)
το γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής και υποτακτικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής και
β΄ ενικό πρόσωπο οριστικής και υποτακτικής ενεστώτα μέσης φωνής των ρημάτων σε -άω:
π.χ. τιμ (γ΄ενικ. οριστ. ενεστ. ε.φ.)
τιμ (γ΄ενικ. υποτ. ενεστ. ε.φ.)
τιμ (β΄ενικ. οριστ. ενεστ. μ.φ.)
τιμ (β΄ενικ. υποτ. ενεστ. μ.φ.)

β) το β΄ και γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής, υποτακτικής και ευκτικής ενεργητικής φωνής των ρημάτων σε -όω:

οριστική          υποτακτική     ευκτική
β΄εν.:  δουλος           δουλος           δουλος
γ΄εν.:   δουλο δουλο δουλο



Ομοιότητες παρατηρούνται ακόμη ανάμεσα σε ρηματικούς και ονοματικούς τύπους. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους εξής:
Το γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής μέλλοντα ενεργητικής φωνής μοιάζει με τη δοτική ενικού τριτόκλιτου ουσιαστικού σε –ις.

π.χ.:
λύσει – τ λύσει,
ποιήσει - (τ) ποιήσει.

Το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής μοιάζει με
τη δοτική πληθυντικού της μετοχής ενεστώτα ενεργητικής φωνής.

π.χ.:
ρχουσι(ν) – τος ρχουσι(ν)
τιμσι(ν) - τος τιμσι(ν)
ποιοσι(ν) - τος ποιοσι(ν)
δουλοσι(ν) - τος δουλοσι(ν)

Το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής ενεστώτα και αορίστου μοιάζει με
τη γενική πληθυντικού της μετοχής ενεστώτα και αορίστου αντίστοιχα.

π.χ.:

προστακτική - μετοχή ενεστώτα       προστακτική - μετοχή αορίστου
γραφόντων – τν γραφόντων
τιμώντων - (τν) τιμώντων
ποιούντων - (τ) ποιούντων
δουλούντων - (τν) δουλούντων      γραψάντων – τν γραψάντων
τιμησάντων - (τν) τιμησάντων
ποιησάντων - (τν) ποιησάντων
δουλωσάντων - (τν) δουλωσάντων.




ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΩΝ ΟΜΟΙΩΝ ΚΑΙ OMOHXΩΝ ΤΥΠΩΝ
Τα ρήματα αρ και λέγω σχηματίζουν ομόηχους τύπους στους συντελικούς χρόνους:

ρηκα παρακείμενος του ρ. αρ
ερηκα παρακείμενος του ρ. λέγω

ρημαι παρακείμενος του ρ. αρομαι
ερημαι παρακείμενος του ρ. λέγομαι

ρήμην υπερσυντέλικος του ρ. αρομαι
ερήμην υπερσυντέλικος του ρ. λέγομαι


Τα ρήματα αρομαι και ρωτ σχηματίζουν ομόηχους τύπους:

ρόμην παρατατικός του ρ. αρομαι
ρόμην αόριστος β΄ του ρ. ρωτ

αρόμενος μετοχή ενεστώτα του ρ. αρομαι
ρόμενος μετοχή αορίστου β΄ του ρ. ρωτ


Τα ρήματα ατομαι και ττμαι σχηματίζουν ομόηχους τύπους:

τήθην παθητικός αόριστος του ρ. ατομαι
ττήθην παθητικός αόριστος του ρ. ττμαι

τημαι παρακείμενος του ρ. ατομαι
ττημαι παρακείμενος του ρ. ττμαι

τήμην υπερσυντέλικος του ρ. ατομαι
ττήμην υπερσυντέλικος του ρ. ττμαι


ρξα αόριστος του ρ. ρχω
ερξα αόριστος του ρ. εργω

ρχθην παθητικός αόριστος του ρ. ρχομαι
ερχθην παθητικός αόριστος του ρ. εργομαι

ργμαι παρακείμενος του ρ. ρχομαι
εργμαι παρακείμενος του ρ. εργομαι

ργμην αυπερυντέλικος του ρ. ρχομαι
εργμην υπερσυντέλικος του ρ. εργομαι.


Το ρήμα βάλλω, -ομαι σχηματίζει όμοιους και ομόηχους τύπους:

βαλον αόριστος β΄ του ρ. βάλλω
βαλλον παρατατικός του ρ. βάλλω

βαλόμην αόριστος β΄ του ρ. βάλλομαι
βαλλόμην παρατατικός του ρ. βάλλομαι

βάλλε προστακτική ενεστώτα του ρ. βάλλω
βάλε προστακτική αορίστου β΄ του ρ. βάλλω

βαλεν απαράμφατο μέλλοντα του ρ. βάλλω
βαλεν απαρέμφατο αορίστου του ρ. βάλλω

βαλών, -οσα, -ν μετοχή αορίστου β΄ του ρ. βάλλω
βαλν, -οσα, -ν μετοχή μέλλοντα του ρ. βάλλω

βαλλόμενος, -η, -ον μετοχή ενεστώτα του ρ. βάλλομαι
βαλόμενος, -η, -ον μετοχή αορίστου β΄ του ρ. βάλλομαι


Τα ρήματα εμαι, οδα και φέρομαι στον μέλλοντα σχηματίζουν ομόηχους τύπους:

σομαι μέλλοντας του ρ. εμαι

εσομαι μέλλοντας του ρ. οδα

οσομαι μέλλοντας του ρ. φέρομαι
Το ρήμα λείπομαι σχηματίζει ομόηχους τύπους μα τα ρήματα λύομαι και λαμβάνω, -ομαι:



λείψομαι μέλλοντας του ρ. λείπομαι
λήψομαι μέλλοντας του ρ. λαμβάνω

λειφθήσομαι παθητικός μέλλοντας του ρ. λείπομαι
ληφθήσομαι παθητικός μέλλοντας του ρ. λαμβάνομαι

λείφθην παθητικός αόριστος του ρ. λείπομαι
λήφθην παθητικός αόριστος του ρ. λαμβάνομαι

λέλειμμαι παρακείμενος του ρ. λείπομαι
λέλυμαι παρακείμενος του ρ. λύομαι

λελείμμην υπερσυντέλικος του ρ. λείπομαι
λελύμην υπερσυντέλικος του ρ. λύομαι.


Τα ρήματα πάσχω και πείθομαι σχηματίζουν όμοια τον μέλλοντα:

πείσομαι μέλλοντας του ρ. πάσχω
πείσομαι μέλλοντας του ρ. πείθομαι

Τα ρήματα πείθομαι και πυνθάνομαι σχηματίζουν ομόηχους τύπους:

πειθόμην παρατατικός του ρ. πείθομαι
πιθόμην αόριστος β΄ του ρ. πείθομαι

πυθόμην αόριστος β΄ του ρ. πυνθάνομαι

πέπεισμαι παρακείμενος του ρ. πείθομαι
πέπυσμαι παρακείμενος του ρ. πυνθάνομαι


Τα ρήματα τρέπω, -ομαι και τρέφω, -ομαι σχηματίζουν παρόμοια τον παρακείμενο στις δύο φωνές:

τέτροφα παρακείμενος του ρ. τρέπω
τέτροφα παρακείμενος του ρ. τρέφω

τέτραμμαι παρακείμενος του ρ. τρέπομαι
τέθραμμαι παρακείμενος του ρ. τρέφομαι


Τα ρήματα φύομαι και φαίνω σχηματίζουν ομόηχους τύπους:

φναι απαρέμφατο αορίστου β΄ του ρ. φύομαι
φναι απαρέμφατο αορίστου α΄ του ρ. φαίνω


Τα ρήματα χρ και χρμαι σχηματίζουν όμοιους τύπους:

χρ υποτακτική του απρόσωπου ρ. χρ
χρ β΄ ενικό οριστικής και υποτακτικής ενεστώτα του ρ. χρμαι
Πολλοί τύποι του ρήματος εμ παρουσιάζουν ομοιότητες με τύπους άλλων ρημάτων, αλλά και με κλιτούς ή άκλιτους τύπους: ε β΄ ενικό οριστικής ενεστώτα του ρ. εμ

ε β΄ ενικό οριστικής μέλλοντα του ρ. εμι

ε υποθετικός σύνδεσμος


άρθρο

διαζευκτικός σύνδεσμος

αναφορική αντωνυμία (ς, , )

α΄ ενικό παρατατικού του ρ. εμ

γ΄ ενικό παρατατικού με σημασία αορίστου του ρ. μ (=λέγω).
Το ρήμα είναι ποιητικό, ο τύπος είναι δόκιμος μόνο στον Πλάτωνα.

επίρρημα με σημασία βεβαιωτική (= ασφαλώς, βεβαίως, πράγματι)
ή ερωτηματική (= τι; πώς παρακαλώ;)

γ΄ ενικό υποτακτικής ενεστώτα του ρ. εμ

β΄ ενικό υποτακτικής αορίστου β΄ του ρ. εμαι

γ΄ ενικό υποτακτικής αορίστου β΄ του ρ. ημι

επίρρημα που δηλώνει τόπο (= όπου, στο μέρος το οποίο κ.ά.)
ή τρόπο
π.χ. θέμις στ (= όπως είναι το ορθό και το δίκαιο)

δοτική ενικού της αναφορικής αντωνυμίας θηλυκού γένους (ς, , )


ν (=είπα) α΄ ενικό παρατατικού του ρ. μ (=λέγω). Το ρήμα είναι ποιητικό, ο τύπος είναι δόκιμος μόνο στον Πλάτωνα.

ν παρατατικός του ρ. εμ σε α΄ και γ΄ ενικό και πληθυντικό.


α΄ ενικό υποτακτικής ενεστώτα του ρ. εμ

α΄ ενικό υποτακτικής αορίστου β΄ του ρ. ημι

κλητικό επιφώνημα

δοτική της αναφορικής αντωνυμίας ς (ς, , )

Πολλοί όμοιοι τύποι εντοπίζονται και στον σχηματισμό των παραθετικών επιθέτων και επιρρηματων. Π.χ.:

πλέον (τ) επίθετο συγκριτικού βαθμού, ουδετέρου γένους
πλέον επίρρημα συγκριτικού βαθμού

μείζονα, μείζω αιτιατική ενικού, αρσενικού/θηλυκού γένους, συγκριτικού βαθμού
μείζονα, μείζω ονομαστική/αιτιατική/κλητική πληθυντικού, ουδετέρου γένους, συγκριτικού βαθμού.

πηγή: minedu.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: