Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2011

Επανάληψη στα ρηματικά επίθετα

ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΣΕ –ΤΕΟΣ ΚΑΙ –ΤΟΣ

·        Τα ρηματικά επίθετα σε -τέος  δηλώνουν κάτι που πρέπει να γίνει και αποδίδονται με το δεῖ + το αντίστοιχο απαρέμφατο.
·        Τα ρηματικά επίθετα σε –τός μπορούν να δηλώνουν κάτι που είναι δυνατό ή άξιο να γίνει και αποδίδονται με το δυνατὸν / ἄξιόν ἐστι  + το αντίστοιχο απαρέμφατο.
·        Συνήθως κοντά στα ρηματικά επίθετα υπάρχει η δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου ( δηλ. του ποιητικού αιτίου )

Με τα ρηματικά επίθετα σε –τέος η σύνταξη είναι :
1.     προσωπική : τότε το ρηματικό επίθετο αναλύεται με το δεῖ + απαρέμφατο παθητικής φωνής. Η δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου θα μετατραπεί σε εμπρόθετο προσδιορισμό του ποιητικού αιτίου (ὑπὸ + γενική ). π.χ. Ἑορταί τινες νομοθετητέαι ἡμῖν = δεῖ νομοθετηθῆναι ἑορτάς τινας ὑφ’ ἡμῶν
2.     απρόσωπη : τότε το ρηματικό επίθετο αναλύεται με το δεῖ + απαρέμφατο ενεργητικής φωνής . Η δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου θα μετατραπεί σε υποκείμενο του απαρεμφάτου ( σε αιτιατική ). π.χ. Μεθεκτέον ἐστὶ τῶν πραγμάτων πλείοσι = δεῖ μετέχειν πλείονας τῶν πραγμάτων

ΠΡΟΣΟΧΗ! Αν δεν υπάρχει ενεργητική φωνή για να σχηματίσουμε το απαρέμφατο, τότε χρησιμοποιούμε μέσο τύπο με ενεργητική σημασία. π.χ. Ἐπιμελητέον ἐστὶν ὑμῖν τῶν σωμάτων = δεῖ ἐπιμελεῖσθαι ὑμᾶς τῶν σωμάτων

Τα ρηματικά επίθετα σε –τός έχουν γενικώς παθητική σημασία. Κατά την ανάλυσή τους ισχύει  ό,τι και για τα ρηματικά επίθετα σε –τέος , μόνο που αποδίδονται με το δυνατὸν / ἄξιόν ἐστι  + το αντίστοιχο απαρέμφατο. π.χ.
1.     προσωπική σύνταξη : Διαβατός ἐστιν ἡμῖν ὁ ποταμὸς  = δυνατόν ἐστι διαβαθῆναι  τὸν ποταμὸν  ὑφ’ ἡμῶν
2.     απρόσωπη σύνταξη : βιωτόν ἐστιν ἡμῖν  = ἄξιόν ἐστι ἡμῖν ζῆν
ΠΡΟΣΟΧΗ! Όταν έχουμε ρηματικό επίθετο και κοντά του μία δοτική, πρέπει να προσέχουμε , γιατί μπορεί να μην είναι δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. π.χ. Οὐκ ἀθυμητέον ἐστὶ τοῖς γεγενημένοις = οὐ δεῖ ἀθυμειν τοῖς γεγενημένοις  (δοτική της αιτίας)      

Σόνια Σιούτη, φιλόλογος 


Δεν υπάρχουν σχόλια: