Παρασκευή, 7 Σεπτεμβρίου 2018

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ: Φύλλο εργασίας για επεξεργασία παράλληλου αδίδακτου κειμένου


Επιμέλεια: Σόνια Σιούτη

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ_ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια άποψη εκφράζει για τη γλώσσα ο Πρωταγόρας; Να τη συγκρίνετε µε τις απόψεις του Ηροδότου για το ίδιο θέµα, αφού μελετήσετε το παρακάτω παράθεμα. 

Η αρχαιότερη γλώσσα (Ηρόδοτος, ΙΙ, 2) 

Όσο για τους Αιγυπτίους, πριν γίνει βασιλιάς τους ο Ψαµµήτιχος, πίστευαν πως πρώτοι αυτοί από όλους τους ανθρώπους φάνηκαν στη γη. Αφότου όµως ο Ψαµµήτιχος, στα χρόνια της βασιλείας του θέλησε να µάθει ποιοι πράγµατι είναι οι πρώτοι άνθρωποι της γης, από τότε οι Αιγύπτιοι πιστεύουν ότι οι Φρύγες είναι αρχαιότεροί τους, δεύτερον όµως στη σειρά βάζουν τον εαυτό τους. Ο Ψαµµήτιχος λοιπόν, επειδή δεν κατάφερνε ρωτώντας και ξαναρωτώντας να βρει µια άκρη στο ερώτηµα ποιοι είναι οι πρώτοι άνθρωποι της γης, σοφίζεται το εξής. Πήρε δύο νεογέννητα µωρά, διαλέγοντάς τα από γονείς έτσι στην τύχη, και τα έδωσε σ'ένα βοσκό, για να τα πάει στη στάνη του και να τα αναθρέψει, όπως θα πούµε. Κανείς επρόσταξε να µην προφέρει λέξη µπροστά τους, παρά να µείνουν τα µωρά µόνα τους σε µια καλύβα έρηµη, και µόνον την ορισµένη ώρα ο βοσκός να τους πηγαίνει τις κατσίκες· και αφού τους δίνει να χορτάσουν γάλα, να νοιάζεται και για τα άλλα -τα απαραίτητα. Το έκανε αυτό ο Ψαµµήτιχος κι έδωσε τέτοια προσταγή, γιατί ήθελε να ακούσει από τα παιδιά, όταν πια πάψουν να βγάζουν άναρθρες κραυγές, ποια λέξη θα αρθρώσουν πρώτη. Έτσι και έγινε. Είχαν περάσει δηλαδή δύο χρόνια που ο βοσκός έκανε τη δουλειά αυτή, όταν µια µέρα, την ώρα που άνοιγε την πόρτα κι έκανε να µπει µέσα στην καλύβα, τα παιδιά-και τα δύο µαζί- σύρθηκαν ως τα πόδια του, και απλώνοντας τα χέρια τους εφώναξαν "βεκός". Την πρώτη φορά που το άκουσε ο βοσκός, δεν είπε τίποτε· ύστερα όµως, επειδή η λέξη αυτή ακούστηκε πολλές φορές - κάθε φορά που εκείνος ερχόταν στα παιδιά και τα φρόντιζε -, τότε πια φανέρωσε ο βοσκός το πράγµα στον κύριό του. Κι όταν ο βασιλιάς ζήτησε να τα δει, εκείνος έφερε τα παιδιά µπροστά του. Αφού και ο ίδιος ο Ψαµµήτιχος τα άκουσε να λεν την ίδια λέξη, ρωτούσε πια να µάθει ποιοι άνθρωποι λένε "βεκός" και τι σηµαίνει η λέξη. Ύστερα από έρευνες ανακάλυψε ότι έτσι λένε το ψωµί οι Φρύγες. Μετά λοιπόν από αυτό οι Αιγύπτιοι, σταθµίζοντας τα πράγµατα, αναγνώρισαν ότι οι Φρύγες είναι αρχαιότεροί τους. Ότι το επεισόδιο έγινε έτσι, το άκουσα από τους ιερείς του Ηφαίστου στη Μέµφη. Ενώ οι Έλληνες, ανάµεσα σ' άλλες πολλές ανοησίες, ισχυρίζονται πως ο Ψαµµήτιχος έκοψε τις γλώσσες κάποιων γυναικών κι όρισε πλάι σ' αυτές να ανατραφούν τα παιδιά. 

Ἡροδότου Ἱστοριῶν, ΙΙ, 2, µτφρ. ∆. Ν. Μαρωνίτης

Πλάτωνος Πολιτεία: Ερωτήσεις κλειστού τύπου


Επιμέλεια: Σόνια Σιούτη


Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Β΄.  Ενδέχεται ορισμένα στοιχεία να περισσεύουν.

ΣΤΗΛΗ Α΄
ΣΤΗΛΗ Β΄
        i.            Δικαιοσύνη είναι να αποδίδεις καλό στον φίλο, κακό στον εχθρό.
      ii.            Δικαιοσύνη είναι η εντιμότητα στις συναλλαγές.
    iii.            Δικαιοσύνη είναι μια υποκριτική κοινωνική σύμβαση που επιβάλλεται από τους πολλούς και αδύνατους για την αυτοπροστασία τους.
    iv.            Δικαιοσύνη είναι η απραγμοσύνη.
      v.            Δικαιοσύνη είναι το δίκαιο του ισχυρού.
    vi.            Δικαιοσύνη είναι η πολυπραγμοσύνη.
α. Θρασύμαχος
β. Κέφαλος
γ. Πολέμαρχος
δ. Γλαύκων
ε. Ηράκλειτος
στ. Σωκράτης

2
      Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες θέσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ). Να διορθώσετε τις θέσεις που χαρακτηρίσατε ως λανθασμένες.

α)  ο όρος βασιλεύς στον Πλάτωνα δηλώνει απλώς τον απόλυτο μονάρχη
β) Η αρμονία στην ιδεώδη πολιτεία  πηγάζει από την αυτογνωσία και τον αυτοπεριορισμό.
γ) Η τιμοκρατική πολιτεία (ιστορικό πρότυπο: η Καρχηδόνα) είναι φιλοπόλεμη και υποχείριο της φιλαργυρίας. 



Πέμπτη, 30 Αυγούστου 2018

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: ασκήσεις συντακτικού


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ: Σόνια Σιούτη

1. Να γράψετε το είδος των μετοχών και να τις αναλύσετε (εφόσον αναλύονται) στο αντίστοιχο είδος δευτερεύουσας πρότασης:

Εἰδότες ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις προθύμως βοηθεῖν εἰθισμένους καὶ τοῖς εὐεργέταις μεγίστην χάριν ἀποδιδόντας, ἥκομεν ἱκετεύσοντες μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς εἰρήνης οὔσης ἀναστάτους ὑπὸ Θηβαίων γεγενημένους.

Εἰδότες

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

τοῖς ἀδικουμένοις

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

εἰθισμένους

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ἀποδιδόντας

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ἱκετεύσοντες

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

§ οὔσης

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

γεγενημένους:

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:



Δεόμεθ’ οὖν ὑμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, μετ’ εὐνοίας ἀκροάσασθαι τῶν λεγομένων, ἐνθυμηθέντας ὅτι πάντων ἂν ἡμῖν ἀλογώτατον εἴη συμβεβηκός.

τῶν λεγομένων

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

ἐνθυμηθέντας

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:



Ταῦτ’ οὖν ἐξετάσας ἅπαντα καὶ διελθὼν πρὸς αὑτόν, ἢν μέν τι τῶν εἰρημένων ᾖ μαλακώτερον ἢ καταδεέστερον, αἰτιῶ τὴν ἡλικίαν τὴν ἐμήν, ᾗ δικαίως ἂν ἅπαντες συγγνώμην ἔχοιεν.

ἐξετάσας

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:

διελθών

ΕΙΔΟΣ:

ΑΝΑΛΥΣΗ:





2. Να συμπτύξετε τις δευτερεύουσες προτάσεις, αφού πρώτα επισημάνετε το είδος τους:

Ἢν οὖν ἐμμείνητε τοῖς εἰρημένοις καὶ πρὸς τούτοις ὑμᾶς αὐτοὺς παράσχητε πολεμικοὺς μὲν ὄντας ταῖς μελέταις καὶ ταῖς παρασκευαῖς, εἰρηνικοὺς δὲ τῷ μηδὲν παρὰ τὸ δίκαιον πράττειν, οὐ μόνον εὐδαίμονα ποιήσετε ταύτην τὴν πόλιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας. 

ΕΙΔΟΣ:

ΣΥΜΠΤΥΞΗ:



Ἄξιον δ’ ἐπὶ τῆς νῦν ἡλικίας ποιήσασθαι τὴν στρατείαν, ἵν’ οἱ τῶν συμφορῶν κοινωνήσαντες, οὗτοι καὶ τῶν ἀγαθῶν ἀπολαύσωσι καὶ μὴ πάντα τὸν χρόνον δυστυχοῦντες διαγάγωσιν.

ΕΙΔΟΣ:

ΣΥΜΠΤΥΞΗ:



3. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις δευτερεύουσες προτάσεις:



Θαυμάζω δὲ τῶν δυναστευόντων ἐν ταῖς πόλεσιν, εἰ προσήκειν αὑτοῖς ἡγοῦνται μέγα φρονεῖν.

ΕΙΔΟΣ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΕΚΦΟΡΑ:

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ:
Οὐ μὴν ἀλλ’ ὅσῳ μικροψυχότεροι τυγχάνουσιν ὄντες οἱ προεστῶτες ἡμῶν, τοσούτῳ τοὺς ἄλλους ἐρρωμενεστέρως δεῖ σκοπεῖν ὅπως ἀπαλλαγησόμεθα τῆς παρούσης ἔχθρας. 

ΕΙΔΟΣ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΕΚΦΟΡΑ:

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ:


4. Να επιφέρετε τις αναγκαίες αλλαγές στη δευτερεύουσα χρονική πρόταση, ώστε να δηλώνει το υστερόχρονο.

οὔτε γὰρ εἰρήνην οἷόν τε βεβαίαν ἀγαγεῖν, ἢν μὴ κοινῇ τοῖς βαρβάροις πολεμήσωμεν, οὔθ’ ὁμονοῆσαι τοὺς Ἕλληνας, πρὶν ἂν καὶ τὰς ὠφελείας ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ τοὺς κινδύνους πρὸς τοὺς αὐτοὺς ποιησώμεθα. 

Πέμπτη, 23 Αυγούστου 2018

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΛΑΤΩΝΟΣ, ΓΟΡΓΙΑΣ, 518e-519b


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Σόνια  Σιούτη
ΠΛΑΤΩΝΟΣ, ΓΟΡΓΙΑΣ, 518e-519b 

καὶ σὺ νῦν, ὦ Καλλίκλεις, ὁμοιότατον τούτῳ ἐργάζῃ· ἐγκωμιάζεις ἀνθρώπους, οἳ τούτους εἱστιάκασιν εὐωχοῦντες ὧν ἐπεθύμουν. καί φασι μεγάλην τὴν πόλιν πεποιηκέναι αὐτούς· ὅτι δὲ οἰδεῖ καὶ ὕπουλός ἐστιν δι’ ἐκείνους τοὺς παλαιούς, οὐκ αἰσθάνονται. ἄνευ γὰρ σωφροσύνης καὶ δικαιοσύνης λιμένων καὶ νεωρίων καὶ τειχῶν καὶ φόρων καὶ τοιούτων φλυαριῶν ἐμπεπλήκασι τὴν πόλιν· ὅταν οὖν ἔλθῃ ἡ καταβολὴ αὕτη τῆς ἀσθενείας, τοὺς τότε παρόντας αἰτιάσονται συμβούλους, Θεμιστοκλέα δὲ καὶ Κίμωνα καὶ Περικλέα ἐγκωμιάσουσιν, τοὺς αἰτίους τῶν κακῶν· σοῦ δὲ ἴσως ἐπιλήψονται, ἐὰν μὴ εὐλαβῇ, καὶ τοῦ ἐμοῦ ἑταίρου Ἀλκιβιάδου, ὅταν καὶ τὰ ἀρχαῖα προσαπολλύωσι πρὸς οἷς ἐκτήσαντο, οὐκ αἰτίων ὄντων τῶν κακῶν ἀλλ’ ἴσως συναιτίων. 

οἰδεῖ: εξογκώνεται

νεώριον: ναύσταθμος



1. Να μεταφράσετε το απόσπασμα στα νέα ελληνικά.

2. ὅταν οὖν ἔλθῃ… τῶν κακῶν: Να αναγνωρίσετε τον λανθάνοντα υποθετικό λόγο και να τον αναγνωρίσετε συντακτικά.

3. ἐὰν μὴ εὐλαβῇ: Να συμπτύξετε τη δευτερεύουσα πρόταση στο αντίστοιχο είδος μετοχής.

4. καὶ σὺ νῦν, ὦ Καλλίκλεις, ὁμοιότατον τούτῳ ἐργάζῃ: Να μεταφέρετε την πρόταση σε πλάγιο λόγο με την παρακάτω εξάρτηση:

· Οὗτος εἶπε… (με όλους τους δυνατούς τρόπους)











Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2018

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-Ασκήσεις


Επιμέλεια ασκήσεων: Σ. Σιούτη




ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ
1.  Να αναλύσετε τα ρηματικά επίθετα:
α. ὅμως δὲ καίπερ τοσοῦτον πλεονεκτούσης τῆς ποιήσεως, οὐκ ὀκνητέον, ἀλλ’ ἀποπειρατέον τῶν λόγων ἐστίν.
β. πρώτον ἑπιμελητέον περί τὴν σύζευξιν.
γ. Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ τάξεως καὶ πῶς δεῖ ἐρωτᾶν λεκτέον.
δ. Δεῖ δὲ πρῶτον μὲν ἐρωτηματίζειν μέλλοντα τὸν τόπον εὑρεῖν ὅθεν ἐπιχειρητέον.
ε. Περὶ τάξεως δὲ καὶ τοῦ ἐρωτηματίσαι λεκτέον διελόμενον τὰς προτάσεις, ὅσαι ληπτέαι παρὰ τὰς ἀναγκαίας.
στ. Τὰς μὲν οὖν ἀναγκαίας, δι´ ὧν ὁ συλλογισμός, οὐκ εὐθὺς αὐτὰς προτατέον, ἀλλ´ ἀποστατέον.
ζ. οὐ δοτέον τῷ ἀποκρινομένῳ.
η. Εἰ δὲ μὴ ἁπλῶς ἔνδοξον ἢ ἄδοξον τὸ κείμενον ἀλλὰ τῷ ἀποκρινομένῳ, πρὸς αὑτὸν τὸ δοκοῦν καὶ τὸ μὴ δοκοῦν κρίνοντα θετέον ἢ οὐ θετέον.
θ. ἐπισημαντέον δὲ τὸ μὴ δοκεῖν.
ι. Χωρίον οὐ προσβατὸν τοῖς πολίταις.
ια. Μηδὲν καταληπτὸν  ἔσται.

2. Να μετατρέψετε σε συντακτικά ισοδύναμη φράση  την υπογραμμισμένη πρόταση.
Τοὺς μὲν οὖν τόπους ὅθεν δεῖ λαμβάνειν, εἴρηται πρότερον.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ
1. Να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ:
α. Δέομαι οὖν ὑμῶν μήτε πιστεύειν πω μήτ’ ἀπιστεῖν τοῖς εἰρημένοις.
β. ἄδηλον ὅστις εἰς κίνδυνον καταστὰς ἀναγκασθήσεται λέγειν ἅπερ ἐγὼ νῦν πρὸς τοὺς μέλλοντας περὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον διοίσειν.
γ.  Ἐγὼ μέν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὑμᾶς αἰτοῦμαι τὰ δίκαια ψηφίσασθαι.
δ. πολλοὶ ἤδη πολλὰ καὶ δεινὰ κατηγορήσαντες παραχρῆμα ἐξηλέγχθησαν ψευδόμενοι.
2. Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με την εξάρτηση που σας δίνεται:
α. Πολλήν μοι ἀπορίαν παρέχει ὁ ἀγὼν οὑτοσί, ὦ ἄν δρες δικασταί, ὅταν ἐνθυμηθῶ ὅτι, ἐὰν ἐγὼ μὲν μὴ νῦν εὖ εἴπω, οὐ μόνον ἐγὼ ἀλλὰ καὶ ὁ πατὴρ δόξει ἄδικος εἶναι καὶ τῶν ὄντων ἁπάντων στερήσομαι. 
Ἔφη Λυσίας

β. μάλιστα δὲ τοῦτο ἔχοι ἄν τις ἰδεῖν, ὅταν πολλοὶ ἐπὶ τῇ αὐτῇ αἰτίᾳ εἰς ἀγῶνα καταστῶσιν.
Λέγει (με όλους τους δυνατούς τρόπους)
Ἔλεξε (με όλους τους δυνατούς τρόπους)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
1.  Να συμπτύξετε τις δευτερεύουσες προτάσεις στο αντίστοιχο είδος μετοχής:
α.Εμὲν οὖν ἄλλοι τινὲς ἔμελλον περὶ ἐμοῦ διαγνώσεσθαι, σφόδρα ἂν ἐφοβούμην τὸν κίνδυνον.
β. οὗτος δὲ βέλτιστος ἂν εἴη καὶ σωφρονέστατος, ὅστις κοσμιώτατα τὰς συμφορὰς φέρειν δύνατα.
γ. οἱ δ’ αὖ μαρτυρήσαντες τὰ ψευδῆ καὶ ἀδίκως ἀπολέσαντες ἀνθρώπους ἑάλωσαν, ἡνίκα οὐδὲν ἦν ἔτι πλέον τοῖς πεπονθόσιν.
δ. μάλιστα δὲ τοῦτο ἔχοι ἄν τις ἰδεῖν, ὅταν πολλοὶ ἐπὶ τῇ αὐτῇ αἰτίᾳ εἰς ἀγῶνα καταστῶσιν.

2. Να μετατρέψετε τη σύνταξη σε απαρεμφατική:
Δῆμος γὰρ ὁ Πυριλάμπους, τριηραρχῶν εἰς Κύπρον, ἐδεήθη μου προσελθεῖν αὐτῷ, λέγων ὅτι ἔλαβε  σύμβολον παρὰ βασιλέως τοῦ μεγάλου φιάλην χρυσῆν.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΕΛΙΚΟ ΑΙΤΙΟ
Να δηλώσετε το τελικό αίτιο με όλους τους δυνατούς τρόπους:
Τριήρεις ἐξέπεμπον ἵνα γῆς καὶ θαλάττης ἄρξαιεν.